ايرج افشار

222

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )

* * * مجموعه‌هاى مورد ذكر به شماره‌هاى 9509 و 9526 تا 9532 در كتابخانهء مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران نگاه‌دارى مىشود . در اين مجموعه‌ها مواد و اطلاعات تاريخى مربوط به دورهء اول مجلس و هم اشعار و قطعات ادبى و ترسلى وجود دارد و شايسته است كه فهرست تفصيلى از آنها به دست داده شود . ميرزا عباس در مورد يكى از اوراق اين مجموعه توضيح داده است كه به خط مرحوم ميرزا احمد خان منتصر الدوله است . در مجموعهء 9527 رسالاتى آمده است در مباحث علمى و فلسفى و فيزيك و رسالهء نسبتا مطولى در بلندى مقام انسانى و دستگاه انسانى دولتى كه مىتواند از نوشته‌هاى منابع منتسب به فراماسونرى باشد . تاريخ تأليف آن را ظاهرا مىتوان در دورهء جنگ بين‌المللى اول تخمين كرد زيرا در پنجمين بند از فصل اول ذكر شده است : نشر مقالات بر ضدّ جنگ . رساله‌هاى ديگر مجموعه عبارت است از علم طبقات الارض ، اصطلاحات فيزيك ، شرح‌حال كنفسيوس ، علم نجوم و كثرت كرات كه سكنه دارند ، تعريف علم ، تربيت ، فنون حرب ، حالات انسان در به دو آفرينش ، آگاهى ، علم ثروت ملل ، بوميهاى آمريك ، دخانيات . يكى از رسائل مندرج در اين مجموعه « بشريه » نام دارد و از نوشته‌هاى شبيه به فعاليتهاى مخفيانه است . در آن علائمى به كار رفته و شكل چشمى همچون نشانهء گروه در آن وجود دارد . مجموعهء 9509 بيشتر حاوى منتخب اشعار از خودش و ديگران است . مجموعهء 9526 متضمن سوادنامه‌اى است از محمد على خان تربيت به روزنامهء حبل المتين و انتخابى از اشعار قدما و معاصران جامع مجموعه و نيز اشعارى از خودش . يكى از اسناد خوب اين مجموعه سوادنامه‌اى است از رئيس مجلس دورهء اول به آقا شيخ حسن كه به رأى اكثريت مجلس به وكالت انتخاب شده است . در اين مجموعه شعرى از اقبال الدولهء كاشى ضبط شده است كه خالى از تفنن نيست : قوش روئين چنگ من بنگر كه چون پروا كند * از نهيب و سطوتش نسر فلك پروا كند